Dit overzicht helpt je oriënteren in zwangerschap, geboorte en zorg.
Zwanger… wat nu?
Een positieve zwangerschapstest kan veel losmaken: blijdschap en verwondering, maar evengoed onzekerheid, angst, vragen of het gevoel dat je het overzicht verliest. Goed om te weten: er is ondersteuning en er zijn opties. Je hoeft het niet alleen te doen en je hoeft ook niet alles meteen te weten of te beslissen. Zwanger zijn is ook ontdekken, voelen en stap voor stap keuzes maken die bij jullie passen.
Ook als je (nog) niet zwanger bent, kan het helpend zijn om hier al bij stil te staan. Met dit overzicht hopen we jullie op weg te helpen.
Hoe zien jullie het?
Sta even stil bij hoe jullie naar zwangerschap en geboorte kijken. Wat leeft er bij jullie: angst, vertrouwen, onzekerheid, behoefte aan controle, of een duidelijk plan? Door dit samen te verkennen, wordt vaak duidelijker wat jullie nodig hebben om dit proces met een gedragen en veilig gevoel aan te gaan.
Denk na over jullie geboorteteam
Sta stil bij jullie geboorteteam: de mensen die jullie tijdens de zwangerschap en de geboorte begeleiden. Dat hoeven niet per se de zorgverleners te zijn die je al kent. Je mag per zwangerschap bewust kiezen voor begeleiding die aansluit bij jullie noden en visie.
Zwangerschap en geboorte raken meer dan alleen het lichaam. Ook emotioneel, relationeel en sociaal brengt deze periode veranderingen met zich mee. Het is daarom helpend om je te omringen met zorgverleners en ondersteuners bij wie jullie je veilig, gehoord en gesteund voelen. Daarbij is het belangrijk dat ook de partner actief wordt betrokken in de begeleiding, en dat jullie samen het vertrekpunt en de centrale spil vormen van het geboorteteam.
Wie kan deel uitmaken van een geboorteteam?
De vroedvrouw is bij uitstek het eerste aanspreekpunt en expert in de normale zwangerschap en het normale geboorteproces. Zij is laagdrempelig bereikbaar, neemt tijd voor jullie vragen en kan, vertrekkend vanuit jullie wensen, mee richting geven en opties verhelderen. Daarnaast volgt zij de gezondheid van moeder en baby op via onder andere bloednames, bloeddrukmetingen, groeicontroles, het beluisteren van de harttonen en het aanvoelen van de positie van de baby. Ook tijdens en na de geboorte speelt de vroedvrouw een centrale rol.
De gynaecoloog heeft uitgebreide medische expertise in alles wat afwijkt van het normale verloop van een zwangerschap. In België kan je bij een gynaecoloog terecht voor de volledige opvolging, maar het is ook mogelijk dat een laagrisicozwangerschap wordt opgevolgd door een vroedvrouw of huisarts, met enkel de drie essentiële echo’s (rond 12 weken, 20 weken en in het derde trimester) bij de gynaecoloog.
Ook de huisarts, die jou en je achtergrond goed kent speelt een belangrijke rol spelen. Hij of zij is het eerste aanspreekpunt bij niet-zwangerschapsgerelateerde klachten en kan betrokken zijn bij de medische opvolging van een normaal verlopende zwangerschap en geboorte.
Onderzoek toont aan dat continuïteit van zorg sterk bijdraagt aan een positieve beleving van zwangerschap en geboorte. Die continuïteit zit in relatie, informatie en visie. Wanneer zorgverleners open staan voor samenwerking en een gedeelde kijk hebben, ontstaat overzicht, rust en vertrouwen.
Daarnaast kan je je team uitbreiden met andere ondersteunende personen, zoals een coach, psycholoog of doula (een professioneel opgeleide, niet-medische begeleider die emotionele en praktische steun biedt tijdens zwangerschap, geboorte en kraamperiode). Ook een geboortefotograaf, familielid of vriendin kan deel uitmaken van jullie team.
In het ziekenhuis mag je naast je partner meestal één extra persoon meenemen. Bij een thuisgeboorte of geboorte in een geboortehuis bepaal je zelf wie aanwezig is en wat voor jullie goed voelt.
De geboorte
Wie begeleidt de geboorte?
Wie de geboorte begeleidt, hangt af van het verloop van de zwangerschap en de geboorte. Vroedvrouwen en gynaecologen zijn beiden opgeleid om normaal verlopende geboortes te begeleiden. Ook sommige huisartsen hebben hierin ervaring.
Na een ongecompliceerde zwangerschap kan je kiezen voor begeleiding door een zelfstandige vroedvrouw. Een ervaren vroedvrouw beschikt over de kennis, vaardigheden en klinische blik om een normale geboorte veilig te begeleiden.
Ook begeleiding door een gynaecoloog is mogelijk. Dit gebeurt steeds in samenwerking met een ziekenhuisvroedvrouw die het natuurlijke verloop opvolgt.
Bij complicaties neemt de gynaecoloog de medische opvolging op zich, terwijl de vroedvrouw blijft waken over nabijheid en continuïteit van zorg.
De plek van geboorte
Bij een normaal verlopende zwangerschap kan je kiezen voor een thuisgeboorte (met je vroedvrouw), een geboorte in een geboortehuis (met je vroedvrouw) of een ziekenhuisbevalling (met je vroedvrouw of gynaecoloog).
Wanneer de zwangerschap om medische redenen door een gynaecoloog opgevolgd wordt, vindt de geboorte plaats in het ziekenhuis.
Niet elk ziekenhuis biedt de mogelijkheid om te bevallen met je eigen vroedvrouw.
Het ziekenhuis
Ziekenhuizen hebben elk hun eigen identiteit en werkwijze. Hoewel ze vaak vergelijkbare zorg bieden, kunnen er toch belangrijke verschillen zijn. Sommige ziekenhuizen dragen het BFHI-label (Baby Friendly Hospital Initiative), wat wijst op een visie waarin medisch veilige zorg wordt gecombineerd met respect, autonomie en comfort.
Dit label kan een eerste indicatie geven van de visie van een ziekenhuis. Hou er rekening mee dat gynaecologen en vroedvrouwen vaak verbonden zijn aan specifieke ziekenhuizen; de keuze voor je zorgverlener bepaalt dus vaak mee de keuze van het ziekenhuis.
Controles
Om een zwangerschap goed op te volgen, zijn regelmatige controles aangewezen. Deze maken een zorgvuldige risicoselectie mogelijk en dienen meestal om te bevestigen dat alles normaal verloopt. Wanneer dingen toch anders (lijken te) lopen, zorgen ze voor vroegtijdige opsporing en gerichte bijsturing.
Hieronder vind je een overzicht van de medische controles en de meest aangewezen zorgverlener. Onderaan vind je meer informatie over de essentiële echo’s. Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn dat er drie; bijkomende echo’s zijn optioneel in afwezigheid van complicaties.
|
Zwangerschapsduur
|
Wat
|
Zorgverlener
|
|
6–8 weken
|
Intakegesprek, ruimte voor vragen, medische en psychosociale vragenlijst, risicobepaling, bespreking zorgopties. Eerste bloedafname.
Optioneel echo om de zwangerschapsduur te bepalen*
|
Vroedvrouw / huisarts
Gynaecoloog
|
|
± 12 weken
|
12-wekenecho
|
Gynaecoloog
|
|
16 weken
|
Prenatale controle (bloeddruk, gewicht, vragen, algemeen welzijn)
|
Vroedvrouw
|
|
20 weken
|
Structurele echo
|
Gynaecoloog
|
|
24–26 weken
|
Prenatale controle + screening naar zwangerschaps diabetes (suikertest). Bespreking vaccinaties
|
Vroedvrouw
|
|
28–30 weken
|
Prenatale controle. Informatie rond GBS screening (Groep B Streptococcen).
|
Vroedvrouw
|
|
30–32 weken
|
Groei- en liggingsecho
|
Gynaecoloog
|
|
33 weken
|
Prenatale controle.
|
Vroedvrouw
|
|
35–36 weken
|
Eventueel GBS-afname en bloedafname. Inschrijving wachtdienst.
|
Vroedvrouw
|
|
37 weken
|
Prenatale controle + infosessie borstvoeding of arbeid en geboorte.
|
Vroedvrouw
|
|
38 weken
|
Prenatale controle + informatie over de kraamperiode.
|
Vroedvrouw
|
|
39 weken
|
Prenatale controle + informatie rond monitoring.
|
Vroedvrouw
|
|
40–41 weken
|
Prenatale controle + tips & tricks, verdere opvolging indien nodig.
|
Vroedvrouw
|
|
± 40 weken (indien geïndiceerd)
|
Echo bij overtijd gaan
|
Gynaecoloog
|
|
Op elk moment
|
Algemene gezondheidsvragen of opvolging buiten zwangerschapsspecifieke zorg
|
Huisarts
|
|
Op elk moment bij afwijkingen
|
Medische evaluatie en bijsturing van het zorgpad
|
Gynaecoloog (in samenwerking met vroedvrouw)
|
Aanbevolen niet-medische opvolging
Naast de medische opvolging is ook niet-medische begeleiding een waardevolle pijler tijdens de zwangerschap. Deze begeleiding richt zich op het begrijpen van de lichamelijke en psychische veranderingen die je doormaakt, en helpt om met vertrouwen en veerkracht naar de geboorte en het ouderschap toe te groeien.
Niet-medische opvolging kan bestaan uit heldere informatie over zwangerschap, arbeid en geboorte, over bepaalde complicaties en over wat je kan verwachten tijdens het geboorteproces. Er is aandacht voor manieren om om te gaan met de intensiteit van de arbeid, zoals ademhaling, ontspanning, beweging en houdingen die het proces kunnen ondersteunen. Ook het belang van actief blijven tijdens de zwangerschap en het voorbereiden van het lichaam komt hierbij aan bod. Daarnaast biedt deze begeleiding ruimte voor informatie en voorbereiding rond borstvoeding en de eerste periode met je baby.
Door goed geïnformeerd en ondersteund te zijn, vergroot je het vertrouwen in je lichaam en in jullie eigen mogelijkheden als (toekomstige) ouders.
Vroedvrouwen, maar ook doula’s, psychologen of coaches kunnen je in deze niet-medische opvolging begeleiden. Dat kan onder de vorm van individuele sessies, groepssessies of workshops. Het aanbod is ruim en divers, zodat er voor ieder wat wils is en je kan kiezen wat het best bij jullie past.
Echo’s tijdens de zwangerschap
Echo 6–8 weken: Vroege echo / vitaliteitsecho (optioneel)
Deze echo bevestigt de zwangerschap in een vroege fase. Er wordt nagekeken of de zwangerschap zich in de baarmoeder bevindt, of er één of meerdere baby’s zijn en of er hartactie zichtbaar is. Daarnaast wordt een eerste, voorlopige inschatting gemaakt van de zwangerschapsduur. Deze echo is niet verplicht, maar kan helpen bij onzekerheid, klachten of nood aan vroege geruststelling.
Echo rond 12 weken: 12-wekenecho / termijnecho / nekplooimeting
Tijdens deze echo wordt de zwangerschapsduur definitief vastgelegd. De baby wordt gemeten en er wordt gekeken naar de vitaliteit en algemene ontwikkeling. De nekplooi wordt gemeten als onderdeel van een risicoschatting voor chromosomale afwijkingen. Ook gebeurt een eerste globale beoordeling van de anatomie. Deze echo maakt deel uit van de standaard prenatale opvolging.
Echo rond 20 weken: Structurele echo / anatomiescreening
Dit is de meest uitgebreide echo van de zwangerschap. De ontwikkeling van de organen en structuren van de baby wordt systematisch nagekeken, waaronder het hoofd, de hersenen, het hart, de wervelkolom, de buikorganen en de ledematen. Daarnaast worden de placenta, de hoeveelheid vruchtwater en de groei beoordeeld. Indien gewenst en zichtbaar kan ook het geslacht bekeken worden.
Echo rond 30–32 weken: Groei- en liggingsecho
Deze echo focust op hoe de baby het stelt richting het einde van de zwangerschap. Er wordt gekeken naar de groei, de ligging van de baby, de hoeveelheid vruchtwater en de ligging van de placenta. Het doel is inschatten of alles gunstig verloopt in aanloop naar de geboorte.
Echo rond 40 weken (optioneel): Overtijd-echo / welzijnsecho
Wanneer de zwangerschap de uitgerekende datum overschrijdt, kan een echo worden uitgevoerd om het welzijn van de baby verder op te volgen. Hierbij wordt gekeken naar de hoeveelheid vruchtwater, de bewegingen van de baby en de hartactiviteit. Deze echo helpt om te bepalen of verdere opvolging volstaat of dat bijsturing aangewezen is.
Tip van de vroedvrouw: slechts 5% van de zwangeren bevalt op de uitgerekende datum. Zie die datum dus vooral als een richtpunt binnen een periode. Het kan ook helpend zijn om geen exacte datum mee te geven aan je omgeving; communiceer over een periode in plaats van een datum of kies bewust een datum die twee weken later ligt dan de uitgerekende datum. dat scheelt vaak een hoop druk aan het einde van de zwangerschap.
La Madrugada is een multidisciplinaire vroedvrouwenpraktijk en al 18 jaar een vaste waarde in Antwerpen. Je kan bij ons terecht voor medische én psycho-emotionele begeleiding, en voor heldere, betrouwbare informatie tijdens de zwangerschap, de geboorte, de kraamperiode en het (prille) ouderschap. Met het team van La Madrugada kan je ook bevallen thuis, in een geboortehuis of in het ziekenhuis (AZ Monica, Deurne).
